نفخ و اتساع شکم یکی از مشکلات شایع در کودکان و شیرخواران است که می‌تواند باعث درد، بی‌قراری، کاهش اشتها و اختلال در رشد شود. 

این وضعیت گاهی ساده و گذرا است و گاهی نشانه مشکلات گوارشی یا متابولیک جدی‌تر می‌باشد. 

در این مقاله به بررسی علل، علائم، روش‌های تشخیص و درمان نفخ و اتساع شکم در کودکان می‌پردازیم. 

--- 

## 🔍 نفخ و اتساع شکم چیست؟ 

نفخ به احساس پر بودن و کشیده شدن شکم گفته می‌شود و اتساع شکم به بزرگی واقعی شکم بر اثر تجمع گاز، مایعات یا محتویات روده اشاره دارد. 

در کودکان، این وضعیت می‌تواند گذرا و ناشی از تغذیه باشد یا طول کشیده و نشان‌دهنده مشکلات گوارشی یا سایر بیماری‌ها باشد. 

--- 

## 🧠 علل نفخ و اتساع شکم 

### ۱. مشکلات تغذیه‌ای 

* بلع هوای زیاد هنگام خوردن 
* مصرف غذاهای نفاخ مانند حبوبات، کلم و نوشیدنی‌های گازدار 
* حساسیت یا عدم تحمل لاکتوز 

### ۲. مشکلات گوارشی 

* یبوست مزمن: تجمع مدفوع در روده باعث اتساع شکم می‌شود 
* بیماری‌های سوءجذب: مانند سلیاک یا مشکلات پانکراس 
* اختلالات هضم: عدم هضم کامل مواد غذایی 

### ۳. عفونت‌ها 

* عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی روده می‌توانند باعث تولید گاز و نفخ طول کشیده شوند 

### ۴. مشکلات ساختاری یا انسدادی 

* انسداد روده: تنگی روده یا چرخش روده در شیرخواران 
* مشکلات مادرزادی: مانند دیافراگم هیاتال یا اختلالات آناتومیک 

### ۵. عوامل متابولیک و هورمونی 

* اختلالات متابولیک می‌توانند باعث تجمع گاز یا مایعات در شکم شوند 
* مشکلات هورمونی نادر اما قابل توجه 

--- 

## 🩺 علائم همراه نفخ و اتساع شکم 

* شکم برجسته یا سفت 
* درد و بی‌قراری 
* کاهش اشتها 
* استفراغ یا برگشت محتویات معده 
* تغییرات در مدفوع (یبوست، اسهال یا مدفوع چرب) 
* کاهش وزن یا عدم رشد مناسب 

--- 

## 📊 روش‌های تشخیص 

تشخیص علت نفخ و اتساع شکم نیازمند ارزیابی دقیق پزشکی است: 

1. تاریخچه پزشکی کامل: الگوی غذا خوردن، زمان شروع نفخ و علائم همراه 
2. معاینه فیزیکی: بررسی شکم، بررسی رشد و وزن کودک 
3. آزمایش‌های خون و ادرار: بررسی عفونت، کمبود مواد مغذی یا اختلالات متابولیک 
4. آزمایش مدفوع: بررسی عفونت یا سوءجذب 
5. تصویربرداری: سونوگرافی، اشعه ایکس یا سی‌تی‌اسکن در صورت مشکوک بودن به انسداد 
6. آندوسکوپی: در موارد طول کشیده و مزمن 

در اصفهان، مراکز تخصصی کودکان و شیرخواران با استفاده از تجهیزات پیشرفته امکان تشخیص دقیق و سریع را فراهم می‌کنند. 

--- 

## 💊 درمان نفخ و اتساع شکم 

### اصلاح تغذیه 

* وعده‌های کوچک و مکرر 
* پرهیز از غذاهای نفاخ و نوشیدنی‌های گازدار 
* استفاده از شیر مناسب برای شیرخواران 

### درمان دارویی 

* داروهای ضد نفخ یا آنزیم‌های گوارشی در صورت نیاز 
* درمان بیماری‌های زمینه‌ای مانند سوءجذب یا یبوست 

### درمان بیماری‌های زمینه‌ای 

* جراحی در صورت انسداد روده یا مشکلات ساختاری 
* مدیریت بیماری‌های مزمن گوارشی یا متابولیک 

### حمایت روانی و مراقبت والدین 

* آرامش کودک هنگام غذا خوردن 
* آموزش والدین در نحوه تغذیه و پیشگیری از بلع هوای زیاد 

--- 


## ✅ نتیجه‌گیری 

نفخ و اتساع شکم در کودکان و شیرخواران می‌تواند ناشی از عوامل تغذیه‌ای، گوارشی، ساختاری یا متابولیک باشد. 

تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، نقش مهمی در حفظ رشد طبیعی، سلامت جسمی و جلوگیری از عوارض طولانی‌مدت دارد. 

شیوا سادات خلیفه سلطانی

فوق تخصص گوارش اطفال اصفهان

سوابق علمی و تخصصی:
بورد تخصص بیماری‌های کودکان و نوجوانان
 
بورد فوق تخصصی گوارش و کبد کودکان از دانشگاه تهران
 
عضو انجمن گوارش و کبد کودکان ایران
 
عضو انجمن بیماری سلیاک و CF (سیستیک فیبروز) کودکان ایران

خدمات تخصصی دکتر شیوا سادات خلیفه سلطانی:

 گوارش و کبد کودکان1. 

مراقبت‌ها و مشکلات شایع نوزادان و کودکان
کولیک نوزادی (گریه یا بی‌قراری بیش از حد)
زردی طول کشیده نوزادی
ریفلاکس نوزادی و شیرخوارگی
عدم رشد وزن و قد مناسب شیرخواران و کودکان
استفراغ‌های متناوب و طول کشیده
اسهال حاد، طول کشیده و مزمن
یبوست مزمن
دل دردهای شکمی حاد و مزمن
مشکلات بلع (بلع دردناک، گیر کردن لقمه غذا و …)
نفخ و اتساع شکم در کودکان
خونریزی‌های گوارشی در کودکان

حساسیت‌های غذایی2.

 بیماری‌های کبدی و گوارشی تخصصی
بیماری‌های کبدی: هپاتیت ویروسی، اتوایمیون، متابولیک
بیماری‌های التهابی روده: کرون و کولیت اولسرو
سلیاک و CF (سیستیک فیبروز)

 3. اقدامات تشخیصی و درمانی پیشرفته
اندوسکوپی تشخیصی:

 تشخیص زخم‌های گوارشی، باکتری معده، تنگی‌های گوارشی، حساسیت‌های غذایی و التهابات گوارشی
برداشتن پولیپ‌های دستگاه گوارش با کلونوسکوپ
گاستروستومی اندوسکوپیک (تعبیه لوله) جهت تغذیه بیماران خاص
خارج کردن جسم خارجی از معده با اندوسکوپ
 
آدرس مطب :خیابان شریعتی غربی،کوچه بهار(۱۸),مجتمع پزشکی حکیمان.طبقه سوم 
شماره تماس مطب: 

03136249622 

03136260137 

اینستاگرام: 
Dr.shiva.khalifehsoltani