- مطالب آموزشی
- 08 آذر 1404
مقدمه
برخی از کودکان با مشکلات ساختاری دستگاه گوارش متولد میشوند که به آنها اختلالات مادرزادی گوارشی گفته میشود.
این اختلالات ممکن است بر هضم، جذب غذا و رشد کودک تأثیر بگذارند و در صورت عدم تشخیص به موقع، مشکلات طولانیمدت ایجاد کنند.
شناخت علائم و روشهای درمان این بیماریها، نقش مهمی در سلامت و رشد طبیعی کودک دارد.
در این مقاله، رایجترین اختلالات مادرزادی گوارشی و روشهای مدیریت آنها توضیح داده میشود.
اختلالات مادرزادی شایع در دستگاه گوارش
۱. مری حلقوی
در این حالت، بافت یا عضلات اضافی اطراف مری ایجاد میشود که باعث فشردگی مری میشود.
علائم شامل سرفه مکرر، اختلال بلع، استفراغ و رفلاکس است.
درمان معمولاً جراحی برای باز کردن مسیر مری است.
۲. دیورتیکول مری
دیورتیکول، یک برآمدگی غیرطبیعی در دیواره مری است که باعث جمع شدن غذا میشود.
علائم شامل درد هنگام بلع، برگشت غذا و سرفه بعد از غذا است.
جراحی یا روشهای اندوسکوپی برای رفع مشکل استفاده میشود.
۳. آترزی روده
در این بیماری، بخشی از روده بهطور کامل بسته یا ناقص شکل گرفته است.
باعث انسداد روده، استفراغ شدید و کاهش رشد میشود.
جراحی برای باز کردن مسیر روده ضروری است.
۴. ناهنجاریهای مادرزادی کبد
برخی کودکان با انسداد مجاری صفراوی یا مشکلات ساختاری کبد متولد میشوند.
علائم شامل زردی طول کشیده، مدفوع کمرنگ و سوءتغذیه است.
درمان شامل جراحی یا مراقبت طولانیمدت تخصصی میباشد.
۵. ناهنجاریهای مادرزادی پانکراس
پانکراس ممکن است ناقص یا غیرطبیعی شکل گرفته باشد.
باعث کمبود آنزیمها، سوءجذب و مشکلات رشد میشود.
درمان شامل جایگزینی آنزیمها و پایش طولانیمدت است.
علائم اختلالات مادرزادی گوارشی
اختلال بلع و استفراغ مکرر
کاهش وزن و رشد آهسته
زردی طول کشیده در نوزادان
مدفوع غیرطبیعی (کمرنگ، چرب یا با خون)
درد شکم و بیقراری کودک
در موارد شدید، مشکلات تغذیهای و کمبود ویتامینها
تشخیص زودهنگام این علائم میتواند از بروز عوارض طولانیمدت جلوگیری کند.
روشهای تشخیص اختلالات مادرزادی
۱. بررسی بالینی و تاریخچه تولد
توجه به علائم در نوزادان و کودکان
بررسی وزنگیری و رشد
۲. تصویربرداری
رادیوگرافی، سونوگرافی، MRI و سیتیاسکن برای بررسی ساختار دستگاه گوارش
تشخیص انسداد، دیورتیکول یا ناهنجاریهای کبد و پانکراس
۳. اندوسکوپی و بیوپسی
بررسی مسیر مری، معده و روده
نمونهبرداری در صورت نیاز برای تشخیص اختلالات ساختاری یا التهابی
۴. آزمایشهای خون
بررسی عملکرد کبد و پانکراس
تشخیص کمبود ویتامینها و مواد مغذی
۵. تستهای ژنتیکی
شناسایی اختلالات ارثی یا نادر که باعث اختلالات گوارشی مادرزادی میشوند
راهکارهای درمانی
۱. جراحی اصلاحی
در اغلب اختلالات مادرزادی، جراحی برای رفع انسداد، باز کردن مسیر یا اصلاح ساختار ضروری است
روشهای لاپاروسکوپی یا جراحی باز بسته به نوع مشکل
۲. تغذیه ویژه و جایگزینی مواد مغذی
مکملهای ویتامینی و مواد معدنی
استفاده از لوله تغذیه در مواردی که کودک قادر به تغذیه کافی نیست
۳. پایش طولانیمدت
بررسی رشد، وزن و وضعیت تغذیه کودک
پایش عملکرد کبد و پانکراس
۴. مدیریت علائم
درمان اسهال، یبوست، درد شکم یا رفلاکس با داروهای مناسب
آموزش والدین برای کنترل و پیشگیری از عوارض
۵. حمایت خانواده
آموزش والدین درباره ماهیت بیماری و روشهای مدیریت
کاهش اضطراب و استرس کودک و والدین
نکات مهم برای والدین
اختلالات مادرزادی گوارشی ممکن است از بدو تولد ظاهر شوند یا دیرتر تشخیص داده شوند
مراجعه سریع به فوق تخصص گوارش کودکان برای جلوگیری از سوءتغذیه و مشکلات رشد ضروری است
رعایت دقیق توصیههای پزشک، تغذیه مناسب و پایش مداوم سلامت کودک، کلید موفقیت درمان است
جمعبندی
اختلالات مادرزادی و نادر گوارشی در کودکان میتواند سلامت و رشد طبیعی را تحت تأثیر قرار دهد.
تشخیص زودهنگام، درمان جراحی یا دارویی، تغذیه مناسب و پایش طولانیمدت باعث بهبود کیفیت زندگی و رشد کودک میشود.
والدین با همکاری پزشک متخصص و توجه دقیق به علائم، میتوانند مسیر درمان را به بهترین شکل مدیریت کنند.
